July 19, 2018

Đông Nam Bộ nằm ở tả ngạn hạ lưu sông Mê Kông, là vùng đất của những con sông đổ ra biển sau khi chảy qua vùng đồng bằng trù phú và có nền văn hóa lâu đời.

Một góc nhìn của miền đông nam bộ

Không gian văn hóa

Đông Nam Bộ là nơi dừng chân đầu tiên kể từ khi người Việt mở cõi xuống phương Nam. Vào cuối thế kỷ 16 đến thế kỷ 17, cư dân miền Trung đã đến đây cùng sinh sống với các đồng bào bản địa. Nhiều thôn ấp ven biển đã hình thành, phát triển bằng nghề đánh bắt hải sản.

Nhiều thế kỷ sau, miền Đông Nam Bộ tiếp tục đón nhận các cư dân từ miền Trung, miền Bắc và cả người Hoa đến sinh sống. Không ít những thế hệ đã đến, lưu lại nơi đây một thời gian và tiếp tục cuộc hành trình về phương Nam. Và không ít những người nông dân đến đây sinh sống đã chọn đánh bắt hải sản làm kế sinh nhai.

Chính vì vậy, Đông Nam Bộ là cánh cửa tiếp nhận, chuyển tải, giao lưu văn hóa – xã hội của vùng đất Nam Bộ trong quá khứ và hiện tại. Trong suốt quá trình chuyển tải các luồng văn hóa từ ngoài vào và từ trong ra, nhiều nét văn hóa đã tồn đọng lại trên vùng đất này. Điều đó thể hiện trong văn hóa dân gian, mà rõ rệt nhất là qua các lễ hội dân gian.

Lễ hội dân gian

Theo thống kê, miền Đông Nam Bộ có đến hàng chục lễ hội dân gian, tạm chia thành ba loại:

  • Lễ hội thờ cúng Thành hoàng (hay hội đình): Đây là lễ hội tiêu biểu cho cư dân nông nghiệp. Tuy nhiên, đa số các làng nghề đánh bắt hải sản nơi đây đều có đình làng và hằng năm đều tổ chức lễ hội.
  • Lễ hội Nghinh Ông (tục thờ cá Ông – cá voi): Lễ hội này thường gắn với lễ hội cầu ngư, rất phổ biến ở các làng nghề ngư nghiệp miền Đông Nam Bộ. Đây là lễ hội mang tính đặc trưng nghề nghiệp. Ước tính, trên 100km chiều dài thì miền Đông Nam Bộ có đến 15 đền thờ cá Ông, chiếm tỷ lệ cao nhất nếu so với các làng ở miền Tây Nam Bộ và vùng duyên hải miền Trung.
  • Lễ hội thờ Mẫu/Nữ thần: bao gồm các lễ hội Bà Ngũ hành, lễ hội Thiên Hậu Thánh Mẫu, lễ hội Nghinh Cô, lễ hội Bà Chúa xứ…

Vùng biển đẹp cùng những lễ hội của miền sông nước Đông Nam Bộ

Trong số ba loại hình lễ hội dân gian kể trên thì rất khó xác định lễ hội nào mang tính chất chính yếu hay chỉ là phụ, bởi lẽ chúng đều được tổ chức trang trọng, đúng lịch trình hàng năm. Tuy nhiên nếu xét về khía cạnh số lượng người tham gia, tính quy mô, nghi thức và độ dài thời gian thì lễ hội Nghinh Ông và Nghinh Cô có thể được xem là những lễ hội quan trọng nhất đối với ngư dân.

Lễ hội dân gian của ngư dân miền Đông Nam Bộ nhiều cả về số lượng và phong phú cả về loại hình và đối tượng tín ngưỡng. Hầu như tháng nào cũng diễn ra lễ hội lớn nhỏ, thu hút nhiều người đến tham dự, không chỉ riêng trong địa phương mà còn từ các vùng miền khác. Một số lễ hội tiêu biểu như: lễ hội Nghinh Ông (Cần Giờ – Phước Tỉnh – Thắng Tam), lễ hội Nghinh Cô (Long Hải, Bà Rịa – Vũng Tàu) là một vài trong số những lễ hội lớn nhất ở Nam Bộ.

Có thể nói, nét nổi bật trong lễ hội của ngư dân miền duyên hải Đông Nam Bộ là sự hội tụ các dòng văn hóa khác nhau, tất cả hòa hợp tạo nên những màu sắc tươi vui, sặc sỡ cho không khí lễ hội thêm sáng bừng. Những quan niệm, đức tin làm trù phú thêm đời sống tinh thần của những con người nơi đây, và lan tỏa sang những cộng đồng người Việt khác.

 

 

Ms Ngọc

No Comments

Leave a Comment