July 19, 2018

Dân tộc Khmer là dân tộc đã sớm có mặt ở vùng đất Nam Bộ. Người dân Khmer kế thừa và phát huy nền văn hóa Angkor, nền văn minh lúa nước và một số nét văn hóa của người Kinh, người Chăm, người Hoa tạo nên một nét riêng biệt cho bản sắc văn hóa của mình. Đó là một nền văn hóa không pha tạp nhưng vẫn hài hòa trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.

con người khmer

Giá trị của văn hóa tôn giáo

Tín ngưỡng Phật giáo của người Khmer là tín ngưỡng Phật giá Theravada. Theravada là một bộ học thuyết do các bậc Trưởng lão kiết tập lần thứ nhất sau khi đức Phật niết bàn. Trưởng lão bộ là tập hợp các bài thuyết giảng của đức Phật, những người thực hiện theo bộ này thường gọi là Phật giáo nguyên thủy (hay tiểu thừa). Bộ kinh đã nhanh chóng lan truyền sang các cư dân của tiểu vùng Đông Nam Á. Do đó ta thường gọi tôn giáo của người Khmer là Phái Nam tông, Đạo Phật nguyên thủy, Phật giáo Nam tông Khmer hay Phái tiểu thừa.

Chùa khmer

Ngôi chùa của người Khmer mang một giá trị văn hóa đặc biệt. Đó là nơi diễn ra hầu hết các lễ hội của cộng đồng. Có thể kể đến các lễ hội như Lễ Phật Đản (bon pisakh bâuchea), Lễ ban hành giáo lý (Bon meakh bâuchea), lễ nhập hạ (bon chaul vâssa, lễ xuất hạ (bon chênh vâssa), lễ an vị tượng Phật (bon putthea phisik), lễ đại cầu siêu (chhak môha băng châul)…

Giá trị của văn hóa dân gian

Người Khmer có tín ngưỡng Tô tem, khắc họa hình tượng, hoàn cảnh sống của một tộc người trên vùng đồng bằng Nam Bộ. Không phải ngẫu nhiên mà hình tượng con rắn Naga được chọn làm hình tượng để chạm trổ trên các xà nhà, đầu cột, các vật thờ cúng, trang trí trong nhà. Rắn thần Naga được xem là tổ tiên của dân tộc Khmer thông qua truyền thuyết về sự kết hợp giữa chàng Preak Thôn – con trai thần Mặt Trời và nàng Neak – con gái vua rắn Naga. Hiểu rõ được giá trị văn hóa của tín ngưỡng Tô tem nên đa số người Khmer không di canh, di cư mà luôn bám trụ với vùng đồng bằng Nam Bộ, nơi tổ tiên mình sinh ra. Tồn tại và phát triển trên vùng đất Nam Bộ bằng sức dẻo dai của loài rắn nước Naga, đồng thời sản sinh ra nhiều lễ hội đậm màu sắc của nền văn minh lúa nước như đua ghe ngo, cúng trăng, đua bò…

Lễ hội khmer

Các lễ hội dân gian đặc sắc của người Khmer có thể kể đến như lễ cắt tóc trả ơn mụ ( pithi kat sâk bâng kâk chmâp), lễ xúc hồn (pithi chênh chât prô lưng), lễ cúng sân lúa (pithi sên lean), lễ cúng sân lúa (pithi sên lean)…

Bên cạnh những lễ hội dân gian thì các loại hình nghệ thuật của người Khmer cũng có một giá trị văn hóa quan trọng. Nghệ thuật múa Lâm thôn từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng của không ít nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ…sáng tác ra những khúc ca say đắm lòng người. Ngoài ra phải kể đến nghệ thuật múa cổ rôbăm, nghệ thuật múa trống sadâm, nghệ thuật tuồng cổ dìkê, dùkê, nghệ thuật hát aday… tất cả đều cần được bảo lưu và truyền lại cho thế hệ sau.

Nhận thức được những giá trị lớn lao của nền văn hóa dân tộc Khmer, chúng ta cần phải gìn giữ và phát huy những giá trị đó để nền văn hóa Việt Nam duy trì được nét đa dạng độc đáo và hơn thế là quảng bá nền văn hóa nước nhà cho bạn bè thế giới. Cần đề ra những kế hoạch cụ thể để gìn giữ cho nền văn hóa ấy không bị mai một theo năm tháng.

Ms Ngọc

No Comments

Leave a Comment