January 17, 2018

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, vùng châu thổ Bắc bộ dường như không mất đi vẻ đẹp nguyên sơ vốn có của mình, mà còn mặn mà hơn khi được bồi đắp bởi những nền văn hóa đa dạng từ buổi đầu dựng nước. Là cái nôi của các nền văn hóa như Đông Sơn, Thăng Long – Hà Nội, vùng đất này mang sứ mệnh gìn giữ truyền thống dân tộc cao cả, cho thế hệ hôm nay và mai sau.

I. Đặc trưng xã hội

1. Phương thức sản xuất

Người nông dân Bắc bộ chủ yếu sinh sống bằng nghề trồng lúa nước, đánh bắt cá và làm muối ở ven biển, nói chung là làm nông nghiệp thuần túy. Họ đánh bắt hải sản với quy mô nhỏ, không có những đội tàu thuyền lớn, vì thế nên không mấy phát triển. Nhưng bù lại, vùng đồng bằng Bắc bộ có nhiều sông ngòi, mương máng nên người dân chú trọng việc khai thác thủy sản.

hình ảnh gặt lúa miền bắc

Trên hết, trồng lúa nước vẫn chiếm giữ vị trí chính trong phương thức canh tác (với 82% diện tích đất trồng cây lương thực). Nguyên nhân chính là nền văn minh lúa nước đã ăn sâu vào tận gốc rễ, truyền từ đời này sang đời khác, vốn là đặc trưng của nền nông nghiệp Việt Nam từ thủa hồng hoang. Ngoài ra, tùy vào điều kiện tự nhiên khác nhau mà người ta chọn trồng các loại cây thích hợp.

2. Các làng nghề

Để tận dụng thời gian nhàn rỗi trong mùa vụ, người nông dân còn kiếm thêm thu nhập bằng cách làm nghề thủ công. Con số các ngành nghề thủ công có thể kể đến hơn một trăm. Có những làng nghề nổi tiếng lâu đời như nghề dệt, nghề gốm, luyện kim… với những người thợ lành nghề, tâm huyết.

II. Đặc trưng văn hóa

1. Văn hóa sinh hoạt, cư trú

Người dân sinh sống hòa thuận theo đúng nghĩa “hàng xóm láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau”. Cần hũ mắm, hũ đường chỉ cần chạy qua nhà hàng xóm vài bước. Nhà ai có đám giỗ, đám cưới là cả làng sẽ được một bữa no. Tình làng nghĩa xóm cứ thế mà đầm ấm. Những tục lệ, quy chuẩn của làng cũng sẽ được tuân thủ. Đây là nét khá khác biệt so với miền Trung và miền Nam.

2. Văn hóa ẩm thực

Bữa ăn thường diễn ra với sự hiện diện của đầy đủ các thành viên trong gia đình, người nhỏ hơn mời người lớn hơn và phải xin phép khi dùng xong bữa. Dù thịnh soạn hay không thì vẫn theo kiểu cơm, canh, thịt (cá) với đầy đủ chất dinh dưỡng. Cá ở đây thường là cá nước ngọt, vì cá nước mặn chỉ phổ biến ở vùng ven biển. Các loại gia vị  có tính chua, cay, đắng không xuất hiện trong văn hóa ẩm thực nơi đây nhiều.

3. Di sản văn hóa

dân ca quan họ Bắc Ninh

Các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian như quan họ Bắc Ninh, múa rối nước, hát chèo, hát tuồng, ca trù…

Các thể loại văn học dân gian như tục ngữ, ca dao, truyện cổ tích, truyện cười…

Các tục lệ lâu đời như thờ thành Hoàng thánh Mẫu, thờ các ông tổ nghề… cùng với các lễ hội diễn ra trong suốt một năm như lễ hội mùa xuân, lễ hội mùa thu, hội Lim…

Tất cả đã góp phần làm dày thêm kho tàng di sản văn hóa độc đáo đáng được nâng niu trân trọng và gìn giữ đến muôn đời.

Tóm lại, vùng đồng bằng Bắc bộ còn vô số những điều ẩn giấu thôi thúc những người đam mê du lịch và tìm tòi, khám phá cái hay, cái đẹp đến đây. Một vùng văn hóa lý tưởng để con người ta biết yêu và trân quý những bản sắc xưa cũ đậm đà.

Ms Ngọc

No Comments

Leave a Comment